“Nezavisimaya Qazeta”nın şərhçisi hesab edir ki, Almaniyanın gələcək kansleri Avropanı keçən əsrin 50-ci illərinin vəziyyətinə qaytarmaq istəyir. O zamanlar təhlükəsizlik üzrə ABŞ zəmanətlərinə paralel olaraq, Avropa ölkələri öz hərbi sənayesini inkişaf etdirir və milli arsenalını təkmilləşdirirdi.
Mersin koalisiya hökuməti qurmaq şansları və onun gələcək tərəfdaşlarının Avropanın yenidən silahlanma proqramına necə yanaşacaqları hələ dəqiq deyil. Almaniyanın yeni hökuməti aprel ayının ortalarında formalaşacaq. Lakin Mersin Parisə, Böyük Britaniyanın baş nazirinin Vaşinqtona səfəri və ardınca Ukrayna prezidenti Zelenskinin ABŞ-a səfəri göstərir ki, Avropanın aparıcı ölkələri ciddi şəkildə “Amerikanın vassallığını aşmaq” məsələsini müzakirə edirlər.
Görünür, bu tendensiyalar Ağ Ev tərəfindən də qiymətləndirilib. Böyük Britaniyanın baş naziri ilə danışıqlardan sonra ABŞ prezidenti Donald Tramp Ukrayna prezidentinə “diktator” deməkdən çəkinib və Ukraynaya “daha çox torpaq qaytarmaq” məsələsində dəstəkdən danışıb.
Rusiya-Amerika diplomatik “kadrili”nin İstanbul danışıqlarında özünü göstərdiyi aydın olur. Vladimir Putinin mətbuat katibi Peskov bunları şərh etməkdən imtina edib və qeyd edib ki, müzakirələr XİN nümayəndələri səviyyəsində aparılıb, buna görə də xarici siyasət idarəsinə müraciət etmək məqsədəuyğun olardı.
Rusiya XİN İstanbul danışıqları ilə bağlı rəsmi məlumatı demək olar ki, iki gün gecikmə ilə yayıb. Əgər nəzərə alsaq ki, Rusiya nümayəndə heyətinə XİN-in Şimali Atlantika Departamentinin direktoru Aleksandr Darçiyev, Amerika heyətinə isə dövlət katibinin Rusiya və Mərkəzi Avropa üzrə köməkçisinin müavini Sonata Koulter rəhbərlik edib, demək olar ki, “audiensiya” Vaşinqtonda Rusiya səfiri vəzifəsinə namizədi təqdim etmək üçün təşkil olunub.
Rusiya mənbələrinin məlumatına görə, Moskva hələ ABŞ-ın demokratik administrasiyasının son aylarında Vaşinqtonda səfir vəzifəsi üçün Darçiyevin namizədliyini irəli sürüb, lakin ABŞ tərəfi onun aqrementini hələ də təsdiqləməyib. İstanbulda, Rusiya XİN-in məlumatına görə, texniki xarakterli məsələlər, o cümlədən tərəflər arasında birbaşa hava əlaqəsinin bərpası müzakirə olunub.
Dövlət Departamentinə görə, diqqəti cəlb edən mühüm məqam Amerika nümayəndə heyətinin Moskvadakı ABŞ səfirliyində “muzdlu işçilərin cəlb edilməsi” məsələsini müzakirə etməsidir. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi bu mövzunu diqqətdən kənarda qoyub, bu da onu göstərir ki, Moskva Rusiya vətəndaşlarının ABŞ səfirliyində işə qəbul edilməsini qəbul etməyib. Bu, Rusiyanın hələ də ABŞ-yə etibar etmədiyini və ABŞ səfirliyinin muzdlu işçisinin “düşmən ölkənin xüsusi xidmət orqanları tərəfindən cəlb olunmuş” ola biləcəyini düşündüyünü göstərir.
Rusiya-Amerika danışıqları çox vacib bir məqamı üzə çıxarıb: Trampın “biznes-siyasəti” Avropa İttifaqı-Türkiyə münasibətlərinin yaxınlaşmasına səbəb ola bilər. Fransa və Almaniyanın Avropa İttifaqına Türkiyənin üzvlüyünə qarşı olmaları əhəmiyyətli deyil. Türkiyə üçün əsas prinsip onun hərbi potensialını Avropa təhlükəsizliyinə xidmət etməyə yönəltmək imkanıdır. Ukraynaya Türkiyə sülhməramlı qüvvələrinin göndərilməsi ehtimalı var. Bu halda Rusiya postsovet türk dünyası ilə münasibətlərini yenidən nəzərdən keçirməli və Türkiyə ilə hesablaşmalı olacaq.
Asif Cəfərov
Ordu.az
